जनकपुरधाम, ५ वैशाख । धनुषाको मिथिला बिहारी नगरपालिका–८, कचुरीमा सञ्चालन हुँदै आएको दलित विद्यार्थी लक्षित निःशुल्क टियुशन सेन्टरले आफ्नो पहिलो वार्षिकोत्सव हर्षोल्लासका साथ सम्पन्न गरेको छ । सावित्री सामुदायिक सिकाइ केन्द्रद्वारा सञ्चालित उक्त सेन्टरमा हाल करिब एक सय विद्यार्थी अध्ययनरत रहेको जानकारी दिइएको छ ।
सुलेखा दासको अध्यक्षतामा सम्पन्न कार्यक्रममा वक्ताहरूले शिक्षा नै सामाजिक रूपान्तरणको मूल आधार भएकोमा जोड दिएका छन् । उनीहरूको साझा निष्कर्ष थियो-“शिक्षा जति आर्जन गरिन्छ, उति नै प्रगतिको ढोका खुल्छ ।” दलित समुदाय शिक्षा पहुँचबाट वञ्चित रहँदा ऐतिहासिक रूपमा पछाडि परेको तथ्य औंल्याउँदै उनीहरूले अब शिक्षा नै सशक्तीकरणको मुख्य माध्यम बन्नुपर्ने धारणा व्यक्त गरेका छन् ।
कार्यक्रममा विशेष रूपमा भारतीय समाज सुधारक भीमराव अम्बेडकरको विचार र योगदानको चर्चा गरिएको थियो । वक्ताहरूले अम्बेडकरले अघि सारेको “शिक्षित बनौं, संगठित होऔं, संघर्ष गरौं” भन्ने मूल मन्त्रलाई वर्तमान सन्दर्भमा पनि उत्तिकै सान्दर्भिक रहेको बताएका छन । उनीहरूको भनाइमा, शिक्षा र चेतनाको अभाव नै विभेद र बहिष्करणको मुख्य जड हो, जसलाई हटाउन दीर्घकालीन शैक्षिक अभियान अपरिहार्य छ ।
विश्लेषणात्मक रूपमा हेर्दा, यस्तो टियुशन सेन्टर केवल शिक्षण स्थल मात्र होइन, सामाजिक न्यायको आधारशिला निर्माण गर्ने प्रयास पनि हो । मधेश प्रदेशमा करिब १८ प्रतिशत दलित जनसंख्या रहेको अवस्थामा, उनीहरू शिक्षित र आर्थिक रूपमा सशक्त नभएसम्म समावेशी विकासको कल्पना अपूर्ण रहने स्पष्ट छ । यसले राज्यका तीनै तहस्थानीय, प्रदेश र संघीय सरकारलाई लक्षित हस्तक्षेप गर्नुपर्ने आवश्यकता झन् प्रस्ट पार्छ ।

कार्यक्रममा नेपाली काँग्रेसका नेता रामपलटन साह, इन्सेकका प्रदेश संयोजक राजु पासमान, राष्ट्रिय दलित पत्रकार संघ नेपालका प्रदेश अध्यक्ष कैलास दास, राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका नेता अम्बु प्रसाद साह, शैलेन्द्र साह, वडा अध्यक्ष तथा नागरिक समाजका प्रतिनिधिहरूले आफ्ना धारणा राख्दै यस्ता पहललाई संस्थागत गर्नुपर्नेमा जोड दिए।
सुरेन्द्र रविदास र मोनु गुप्ताको पहलमा सञ्चालन भइरहेको उक्त सेन्टरले सीमित स्रोतसाधनका बाबजुद समुदायमा सकारात्मक सन्देश फैलाइरहेको छ । तर, दीर्घकालीन स्थायित्वका लागि सरकारी सहयोग, नीतिगत समर्थन र संरचनागत लगानी अपरिहार्य देखिन्छ ।
यो वार्षिकोत्सव केवल उत्सव होइन, शिक्षामार्फत समानता र अधिकार सुनिश्चित गर्ने अभियानको प्रतीकका रूपमा उभिएको बताइएको छ ।